In gesprek met Sarah van Sonsbeeck, nieuwe voorzitter van Fonds Kwadraat
Beeldend kunstenaar Sarah van Sonsbeeck is de nieuwe voorzitter van Fonds Kwadraat. In haar werk onderzoekt ze de betekenis van ruimte, alledaagse materialen en de relatie tussen mensen en hun omgeving. Vanuit haar eigen ervaring kent ze de uitdagingen waarmee kunstenaars worden geconfronteerd, van het vinden van financiële middelen tot het ontwikkelen van zakelijk inzicht.
We spraken Sarah over het belang van kunst in onze samenleving, haar eigen ervaringen als kunstenaar en haar ambities voor Fonds Kwadraat.
Wat spreekt je aan in Fonds Kwadraat en waarom heb je besloten het voorzitterschap op je te nemen?
“Fonds Kwadraat is uniek in Nederland: een van de weinige plekken waar je als kunstenaar renteloos een bedrag kunt lenen om je werk verder te ontwikkelen of nieuw werk te maken.
Kunst is mijn grote liefde, maar ik zie het ook als iets essentieels voor onze maatschappij. Kunst kan vragen stellen die niet altijd in woorden te vatten zijn en nieuwe perspectieven bieden op complexe vraagstukken.
Tegelijkertijd staan kunst en kunstenaars onder druk. Er zijn steeds minder middelen beschikbaar om nieuw werk te maken. Fonds Kwadraat kan daarbij helpen en tegelijkertijd het ondernemerschap van kunstenaars stimuleren. Het is geen makkelijke wereld en ik vind het belangrijk dat kunstenaars naast hun artistieke ontwikkeling ook zakelijk inzicht krijgen.”
Welke rol kunnen renteloze leningen volgens jou spelen in het huidige culturele landschap?
“Subsidies zijn essentieel om onafhankelijke kunst te kunnen maken, maar in Nederland staan ze onder druk. Fonds Kwadraat vormt daarop een waardevolle aanvulling.
Met relatief kleine bedragen kan het fonds veel betekenen voor kunstenaars. Het is een solidair systeem dat generaties lang impact kan maken: zodra een lening is terugbetaald, kan het geld opnieuw worden ingezet om andere kunstenaars te ondersteunen.
Ik vind het bijzonder dat Fonds Kwadraat al zo lang naast de grote subsidiefondsen bestaat en wil daar graag aan bijdragen.”
Hoe hebben je eigen ervaringen als kunstenaar je kijk op de ondersteuning van kunstenaars gevormd?
“Toen ik zeventien was, wilden mijn ouders niet dat ik naar de kunstacademie ging. Ze waren bang dat ik als kunstenaar niet zou kunnen rondkomen. Nu ik zelf moeder ben, begrijp ik die zorg.
Ik werd eerst architect en pas later kunstenaar, eigenlijk dankzij mijn vreselijk lawaaiige bovenburen. Ik stuurde ze een brief waarin ik hen vroeg om dat deel van mijn huur te betalen dat ze met hun geluid in mijn huis innamen. Dat project heeft mijn ideeën over wat kunst kan zijn en hoe kunst zich verhoudt tot menselijke problemen en emoties blijvend gevormd.
Ik had het werkveld graag beter voorbereid betreden. Juist daarom vind ik het belangrijk dat Fonds Kwadraat kunstenaars niet alleen financieel ondersteunt, maar ook op andere manieren helpt. Bijvoorbeeld door ontmoetingen en uitwisseling te organiseren en aandacht te besteden aan aspecten van het kunstenaarschap die op academies vaak onderbelicht blijven.”
Waar zie je de belangrijkste kansen en uitdagingen voor Fonds Kwadraat in de komende jaren?
“De kunstsubsidies staan onder druk, net als de cultuursector als geheel. Ik zie kunst vaak als een soort kanarie in de kolenmijn, een barometer voor de gezondheid van onze samenleving. Hoe gezonder de kunstsector, hoe beter ook de samenleving.
Juist daarom is Fonds Kwadraat een belangrijke aanvulling op het bestaande subsidielandschap. De uitdaging is om kunstenaars te blijven ondersteunen in een tijd waarin financiële middelen steeds meer onder druk staan. Tegelijkertijd liggen er kansen om kunstenaars niet alleen financieel te helpen, maar ook hun ondernemerschap en professionele ontwikkeling te stimuleren.”
Wat zou je als voorzitter de komende jaren graag willen bereiken?
“Fonds Kwadraat bestaat al lange tijd, maar ik denk dat het nog niet optimaal zichtbaar is. Ik wil graag onderzoeken welke kunstenaars we momenteel nog onvoldoende bereiken en hoe we daar verandering in kunnen brengen.
Daarnaast lijkt het me waardevol om naast financiële ondersteuning ook meer ruimte te creëren voor kennisuitwisseling en ontmoetingen. Niet alleen om het ondernemerschap van kunstenaars te stimuleren, maar ook om hun artistieke ontwikkeling te ondersteunen. Het liefst op een manier waarbij iedereen van elkaar kan leren.”

©Koos Breukel